80 20 Kuralı

80 20 kuralı olarak adlandırılan “Pareto İlkesi” (*) 19. Yüzyılda İtalyan matematikçi ve ekonomist Vilfredo Pareto tarafından ortaya çıkarılmıştır. 

Pareto, 19. yüzyılda İngiltere ekonomisinin servet dağılımını incelemiş ve bu inceleme sonucunda servetin %80'inin,  halkın “vital few” yani “hayati azınlık” dediği %20'sine ait olduğunu saptamıştır.

İlerleyen zamanda, farklı düşünürler tarafından araştırmanın uyarlandığı hemen her alanda aynı Kriterin matematiksel olarak doğrulandığı görülmüştür. 

İngiliz yardım kuruluşu OXFAM International tarafından her yıl Ocak ayında yayınlanan küresel ölçekte eşitsizlikler raporunda da sözü edilen gerçeklik dramatik oranlarda tekrarlanmaktadır.  

Doğal olarak bu oran 70/30 ya da 90/10 gibi farklı aralıklarda da görülebilir. İlkesel olarak anlatılmak istenilen, olumlu ya da olumsuz sonuçların büyük bölümünün azınlık tarafından gerçekleştirildiğidir.

Yönetim alanında yaygın olarak kullanılan 80/20 kuralı basit ama sonuçlar üzerinde çok etkin bir verimlilik anlayışını yansıtır. 

Nedenlerin %20’si sonuçların %80’inine yol açar mantığını kavrayabilmiş işletmeler, kaynaklarını daha verimli kullanarak kazanımlarını artırabilirler.

Bu kuralı doğrulayan araştırma sonuçlarını aşağıdaki örnekler için görebilir ve örnekleri kolayca çoğaltabilirsiniz:

  • Alışveriş alışkanlıkları konusunda müşterilerin %20’sinden, cironun %80’inin elde edildiğini,
  • Dağıtım kanallarında yer alan aracıların %20’sinden, cironun %80’inin elde edildiğini,
  • Ürün karışımları içerisindeki çeşitlerin %20’sinden, cironun %80’inin elde edildiğini,
  • Ürün karışımları içerisindeki çeşitlerin %20’sinden toplam Katkı Payı gelirinin %80’inin elde edildiğini, 
  • Sabit Maliyet kalemlerinin %20’sinin Sabit Maliyetlerin tamamının %80’inini gerçekleştirdiğini kolayca tespit edebilirsiniz.

Öncelikle, ciro ve çeşit takıntısı olan işletme yöneticilerinin, pozitif ya da negatif sonuçlara %80 oranında etki eden %20’leri araştırarak işe başlamasını öneririz.

  • Bu sayede, üretim bantlarını 80/20 kuralına göre çalıştırarak, rafları satılmayan ürünlerle doldurmaktan ve arananları yok satmaktan kurtulabilirsiniz. 

Kısaca, sorunların ve kazanımların %80’ini %20’sinin gerçekleştirdiğini tespit ederek her alanda karar alma süreçlerinizi iyileştirebilirsiniz.

Her karar sonrasında oluşan yeni karışımda 80/20 kuralı kendini tekrarlamaya devam eder.  Yapılabilir en yüksek toplam katma değeri yaratan bir karışıma sahip olduğunuza karar verdiğinizde, pazar odaklı koşulların sizi her zaman yenisine zorlayacağı unutulmamalıdır.     

80/20 kuralı pratik faydalar sağlayan bir yön gösterme anlayışıdır. Verimlilik hedefine bağlı kendini yenileme yeteneği olmayan örgütsel yapılarda, 80/20 kuralı tek başına katkı sağlamaz.

Pareto ilkesi "kurum amacı" üzerinden baştan tanımlanmalıdır. Amaç, ne yapacağını bilmek kadar ne yapılmayacağını da bilmeyi içerir. Bu ayırımı yapabilen firmalar önce kaynak ve kapasitelerinin sınırlarını bilerek her şeyi yapamayacaklarını kavrarlar ve sonrasında olanaklarını en yüksek katma değer yaratabilecekleri alan ve ürünlere yöneltirler. Bu davranışı etkin bir stratejiye dönüştürerek, sürekli verimsiz ürün ve hizmetleri üretmekten vazgeçerek, katma değeri yüksek ürün ve hizmetler üzerinde yoğunlaşmayı sürdürürler. 

Verimliliğin göz ardı edildiği yerleşik nicelik takıntıları ve yanlış analiz lisanları nedeniyle nitelikli (katma değer yaratan) karışım oluşturmayı öngöremeyen işletme yöneticilerinin, 80/20 kuralını duydukları dahi şüphelidir.
________________________________________________________________
(*) Vilfredo Pareto, Alfred N. Page “Translation of Manuale di Economia Politica” A.M. Kelley, 1971.